NABOKOV

Humbert và Lolita

Phim Lolita.

Lolita

Phim Lolita

Lolita

Phim Lolita

Nabokov

Life

Lolita và Humbert

Phim Lolita

11 March 2014

Tư Duy Hình Ảnh Trong Lolita

Lolita bản tiếng Anh nổi tiếng một phần vì "sự khó đọc" của nó, ngay cả với người Mỹ. Nhiều chuyên gia cho rằng ngoài The Annotated Lolita thì bản tiếng Nga do chính Nabokov dịch cũng là một tài liệu giúp cho bản tiếng Anh dễ hiểu hơn. Quả thật, có khá nhiều chỗ trong bản tiếng Nga đã được Nabokov viết lại, viết cho rõ ý hơn. Và sự chính xác cao của tiếng Nga cũng là một yếu tố giúp cho nhiều đoạn văn trong Lolita phần nào dễ hiểu hơn. Tuy nhiên, cực kỳ khó tra cứu ý nghĩa của các từ và các thành ngữ tiếng Nga trên internet, nên nếu ai dịch Lolita bằng tiếng Nga chắc chắn sẽ lao đầu không những vào đá, mà có thể nói là vào lửa. Để nói về sự khác biệt giữa hai Lolita của Nabokov, xin ví dụ một đoạn khá thú vị trong Chương 32, phần II: 

Tiếng Anh: 

I recall certain moments, let us call them icebergs in paradise, when after having had my fill of her—after fabulous, insane exertions that left me limp and azure-barred—I would gather her in my arms with, at last, a mute moan of human tenderness (her skin glistening in the neon light coming from the paved court through the slits in the blind, her soot-black lashes matted, her grave gray eyes more vacant than ever—for all the world a little patient still in the confusion of a drug after a major operation)




Nabokov tả lại một số thời điểm sau khi làm tình giữa Humbert và Lolita, hai người nằm (trần truồng) trong những luồng sáng đèn neon chiếu qua mành cửa. Những luồng sáng này vắt qua cơ thể hai người, và chúng được Nabokov dùng từ "azure-barred" để mô tả. Nếu không đọc toàn bộ đoạn văn mà chỉ dịch "mổ cò" thì thật sự rất khó hiểu và khó dịch từ này. Như Dương Tường, chắc do không hiểu nổi, nên đã dịch đại thành: 


Dương Tường dịch từ này thành "đầu váng mắt hoa" nghe xuôi tai, nhưng sai bét so với bản gốc. Và cũng do không hiểu văn, nên Dương Tường đã viết lại toàn bộ câu văn này, làm nó không còn liên quan gì nhiều đến bản gốc. Và trong chương 32 phần II cực kỳ khó dịch này, Dương Tường đã dịch đại như thế rất nhiều lần, chứ không chỉ ở chỗ này. 

Trong bản tiếng Nga, Nabokov có lẽ cũng sợ độc giả khó hiểu, nên viết về "azure-barred" rất chi tiết như sau:

Вспоминаю некоторые такие минуты — назовѐм их айсбергами в раю, — когда, насытившись ею, ослабев от баснословных, безумных трудов, безвольно лёжа под лазоревой полосой, идущей поперѐк тела, я, бывало, заключал еѐ в свои объятья с приглушѐнным стоном человеческой (наконец!) нежности.

Tạm dịch chỗ tiếng Nga tô đậm mà Nabokov chuyển ngữ từ azure-barred qua: "nằm dưới những vạch màu xanh da trời chạy ngang người". Thực ra, tiếng Nga hoàn toàn có đủ khả năng diễn đạt hệt như bản tiếng Anh, tuy nhiên, Nabokov có lẽ có lý do riêng để dịch như vậy, và lý do đó đã chết theo ông. Nhưng ông từng nói trong bài trả lời phỏng vấn BBC năm 1962 rằng: I don't think in any language. I think in images.

Và nếu ai không có khả năng "think in images", thiết nghĩ không nên đọc Lolita, chứ chưa nói đến chuyện đi dịch nó! 

7 March 2014

Về Cuốn Sách Nhan Đề Lolita




Sau khi tôi nhp vào hin thân ông John Ray tinh tế, mt nhân vt trong Lolita và cũng là người thảo Li Ta, thì bt c li nhn xét nào xut phát trc tiếp t tôi đu có th gây cho người ta n tượng — và trên thc tế cũng có th gây n tượng cho chính tôi — như mt hin thân ca Vladimir Nabokov đang nói v cun sách ca chính ông ta. Du sao chăng na, có vài đim vn cn phi được tranh lun; và th pháp t truyn có th khiến cho người khéo bt chước và người làm mu hòa ln vào vi nhau.

Các giảng viên văn chương hay có khuynh hướng sáng chế những luận đề như thể “Mục đích của tác giả là gì?” hay thậm chí trầm trọng hơn “Anh chàng này muốn nói điều gì đây?” Mà tôi tình cờ lại là dạng tác giả từ ngay lúc bắt đầu làm việc với cuốn sách nào đó đã chẳng có mục đích nào khác ngoài việc thoát khỏi cuốn sách ấy, và là người, khi được thỉnh cầu giải thích nguyên khởi và diễn tiến của nó, sẽ cậy nhờ vào những thuật ngữ cổ giả dụ như sự Tương Tác của Cảm Hứng với Phối Hợp — những thứ mà, tôi xin thú nhận, nghe như một ảo thuật gia giảng giải về mánh lới này bằng việc biểu diễn mánh lới khác.

Nhp đp kh khàng đu tiên ca Lolita chy sut qua tôi hồi cui năm 1939 hay đu năm 1940, Paris, vào thi gian mà tôi nm bp vì căn bnh đau dây thn kinh liên sườn ti t. Theo nhng gì tôi còn nh được, thì cái rùng mình khi nguồn cm hng đã được khơi gi phần nào bi một bài tường thuật trên báo v con dã nhân trong vườn bách thú Jardin des Plantes, k, sau nhiu tháng bị mt khoa hc gia d ngon d ngt, đã to ra được bc tranh đu tiên tng được v bng chì than bi mt con thú: bc phác ha này cho thy nhng thanh chn song ca cái chung nht to vt đáng thương y. Tài liu có tính thúc đy này không có s liên quan v mt nguyên bn đến mch suy nghĩ tiếp theo, cái, du sao thì, cũng đã dn đến, nguyên mu ca tiu thuyết này ca tôi, mt truyn ngn khong ba chục trang. Tôi viết nó bng tiếng Nga, ngôn ng mà tôi đã s dng đ viết tiu thuyết t năm 1924 (nhng cun hay nht trong s chúng chưa từng được dch qua tiếng Anh, và tất cả b cm, vì nhng lý do chính trị, ở Nga). Nam nhân là dân Trung Âu, nymphet n danh là dân Pháp, và đa đim là Paris với Provence. Tôi cho y cưới người m đau m ca cô bé, bà này qua đời sau đó ít lâu, và sau mt toan tính bt thành nhm li dng cô bé m côi mt buồng khách sn, Arthur (bi đấy là tên y) lao mình vào dưới bánh xe tải. Tôi đọc truyện này trong một đêm thời chiến dưới ánh đèn bọc giấy xanh lơ cho một nhóm bạn — Mark Aldanov, hai nhà cách mạng xã hội, với một bác sỹ nữ; song tôi không vừa ý với nó và hủy nó một hôm nào đó sau khi chuyển qua Mỹ hồi năm 1940.

Khong năm 1949, tại Ithaca, thuộc vùng Bc New York, nơi tôi dy văn hc Nga, nhp đp y, vn chưa khi nào ngưng hn, bt đu quy tôi tr li. S phối hp kết giao cùng cm hng bng nim đam mê tươi mi và cun hút tâm trí tôi vào mt cách x lý mi vi ch đ, ln này bng tiếng Anh — ngôn ng ca n gia sư đu tiên ca tôi St. Petersburg, hi năm 1903, bà Rachel Home. Nàng nymphet, gi đây mang chút dòng máu Ai-Len, thc tế vn là cô thiếu n y như thế, và ý tưởng căn bn v tình-con-duyên-m cũng vn tiếp tc tn ti; song về mt khác thì câu chuyn rt mi m và kín đáo mc dn các vut và cánh ca tiu thuyết.

Cun sách tiến trin chm, vi nhiu gián đon và nhng ch lc đ. Tôi mt độ bn chục năm đ thêu dt nên nước Nga và Tây Âu, và gi đây tôi đi mt vi nhim v thêu dt nước M. Vic thu thp nhng nguyên liu đa phương thuc loi s cho phép tôi rưới thêm đôi chút “thc tế” (mt trong vài t s chng có ý nghĩa gì nếu thiếu các du ngoc kép) trung bình vào m rượu ca trí tưởng tượng cá nhân, ở tuổi năm mươi, hóa ra là mt quá trình khó hơn nhiều so với nó đã từng diễn ra ở châu Âu vào thi trai tr ca tôi khi năng lc cm th và kh năng ghi nh đương đnh cao tt yếu. Nhng cun sách khác xen ngang. Mt đôi ln, tôi đã đnh đt tập bn tho dở dang và đã mang Juanita Dark ca tôi xa ti tn chiếc bóng ca cái lò đt rác đng xiêu vo trên thảm c trinh trng, thì lúc đó tôi b chn li bi ý nghĩ rng oan hồn cun sách b thiêu hy s ám các tài liu ca tôi cho đến khi tôi chết.

Mùa hè nào v tôi và tôi cũng đi săn bắt bướm. Các mu vt được ký thác vào các cơ quan khoa hc, gi d như Bo Tàng Đng Vt Hc Đi Sánh Harvard hay b sưu tầm ca Đi Hc Cornell. Các nhãn ghi nơi tìm thy mu vt được ghim dưới nhng con bướm này s rt hu ích cho hc gi nào đó thế k hai mươi mt có s thích vi tiu s bí him. Ti các tng hành dinh ca chúng tôi như Telluride, bang Colorado; Afton, bang Wyoming; Portal, bang Arizona; và Ashland, bang Oregon, cun Lolita y li được tôi hăng say viết tiếp vào nhng chiều muộn hoc nhng ngày nhiu mây. Tôi kết thúc vic chép bn tho qua ch viết thường vào mùa xuân năm 1954, v tôi gõ li nó thành ba bn bng máy đánh ch, và ngay sau đó tôi bt đu tìm kiếm nhà xut bn.

Lúc đu, theo tư vn ca mt ông bn cũ cẩn thn, tôi đã nhún nhường đến mc đt điu kin xut bn cun sách dưới bút danh khác. Tôi không biết mình s có lúc nào đó thy ân hn là ít lâu sau, do hiu rõ rng cái mt n có th d dàng đ l nguyên c ca chính tôi như thế nào, tôi li quyết đnh ký tên tht cho Lolita. Bn nhà xut bn M — W, X, Y, Z — ln lượt được tôi chào bn đánh máy và đưa cho những người biên tập ca h liếc qua nó, đã b sc do Lolita đến mc mà thm chí ngài F.P., ông bn cũ cẩn thn ca tôi, cũng không tính đến.

Mc dù đúng là Âu Châu c đi, và tn cho đến thế k mười tám (nhng ví d d thy đến t nước Pháp), s dâm tc c ý đã không mâu thun vi nhng giây phút lóe sáng trong hài kch, hoc văn chương châm biếm đy khí lc, hoc thm chí cm hng ca mt thi s tài hoa trong tâm trng phóng đãng, và cũng đúng là trong thi hin đi thì thut ng “văn hóa phm khiêu dâm” có nghĩa là tm thường, hám li, với nhng quy tc k chuyn cht ch nht đnh. Hành đng khiêu dâm cn cho bt cp vi li l sáo rng bi l mi kiu tn hưởng khoái cm m hc phi b thay thế trn vn bi s kích dc đơn gin, th đòi hi li l truyn thng đ tác đng trc tiếp lên bnh nhân. Người sáng tác văn hóa phm khiêu dâm phi tuân th các quy tc cứng nhắc cũ k đ làm cho bnh nhân ca anh ta được bao bc bi cùng mt bu không khí tha mãn an toàn, bu không khí vn dĩ quen thuc vi nhng người hâm mộ truyn trinh thám — nhng truyn mà trong đó, nếu bn không coi chng, k sát nhân tht s có th lại thành ra là, trước s phn ut ca người hâm m, tính đc đáo ngh thuật (ai mà li mun, t như, mt truyn trinh thám chẳng có đến dù ch mt cuc đi thoi?) Bi vy, trong các tiu thuyết khiêu dâm, hành đng phải b gii hn trong s giao cu gia nhng li khuôn sáo. Phong cách, cu trúc, tính hình tượng không khi nào được phép làm sao lãng đc gi khi thú tính đm m ca anh ta. Cun tiu thuyết phi bao gm s thay thế luân phiên nhng cnh nhc dc. Các đon văn gia phi được rút li thành nhng đường khâu cm xúc, nhng cu ni hp lý có thiết kế ti gin, nhng gii thích và trình bày vắn tắt, mà đc gi hu như chc chn s b qua nhưng phi được biết là chúng có tn ti đ không cm thy b la di (do bị nhi s t l thói ca các chuyn thn tiên “có tht” thi thơ u). Hơn na, nhng cnh nhc dc trong cuốn sách phi bám theo mt mch tăng dn, vi nhng biến th mi, nhng phi hp mi, nhng sinh thực khí mi, cùng s gia tăng đu đn s lượng người tham gia (trong mt v kch ca Sade, h còn gi c gã làm vườn vô), và bi vy mà phn kết thúc cun sách phi tha ma tri thc dâm dt hơn hẳn mấy chương đầu.

Vài k thut phn đu Lolita (gi d như Nht Ký ca Humbert) làm cho một số người trong số các đc gi đu tiên ca tôi tưởng lầm rng đây là mt thứ dâm thư. H trông ch vào chui gia tăng các cnh gi tình; khi nhng cái này ngưng li, đc gi cũng ngưng đc luôn, và cm thy bun chán và tht vng. Tôi ng rng điu này là mt trong nhng lý do ti sao không phi c bn hãng chu đc bn đánh máy y đến cui. Dù h có nhận thy nó khiêu dâm hay không thì điu đó cũng chng làm tôi quan tâm. S khước t ca h vi vic mua sách không da trên cách tôi x lý ch đ mà da trên chính ch đ, bi có đến ít nht là ba ch đ tuyt đi cm kỵ, đến mc hu hết các nhà xut bn M đu lo ngi. Hai cái kia là: mt cuc hôn nhân Nh-Trng thành công trn vn và m mãn đã đơm hoa kết trái thành con đàn cháu đng; và k vô thn tuyt đi được sng trọn đi sung sướng và có ích, ri chết trong lúc đang ng, th 106 tui.

Vài phn ng hết sức tc cười: mt người biên tập gi ý là hãng ca anh ấy có th cân nhc chuyn xut bn nếu như tôi biến nàng Lolita ca tôi thành cu bé tuổi mười hai và đ cu ta b d bi Humbert, mt gã nông dân, trong chung gia súc, gia phong cnh thê lương và cn ci, mi điu này được trình bày bng các câu văn ngn, mnh, “hin thc” (“Hn cư xử điên khùng. Tôi nghĩ là chúng ta ai cũng cư xử điên khùng. Tôi nghĩ Chúa cũng cư xử điên khùng.” Và những thứ tương tự như vậy.) Mc dù mi người chắc đã biết là tôi ghét cay ghét đng các biu tượng và phúng d (mt phn do mi thù cũ ca tôi vi tà phép ca Freud và mt phn do ni kinh tm ca tôi vi s khái quát được sáng chế bi nhng người sáng tác văn chương thn thoi và nhng nhà xã hi học), thế nhưng một người biên tập lẽ ra rất sáng dạ đã đọc lướt qua Phần Một rồi miêu tả Lolita như “Âu Châu già dắt nước Mỹ trẻ vào đời trụy lạc,” trong lúc một tên ba chớp ba nháng khác li trông thy trong nó “nước M tr dt Âu Châu già vào đi try lc.” Ch nhà xut bn X, người có các v c vn chán Humbert đến mức h chưa hề đc được quá na cun sách, đã hồn nhiên biên cho tôi là Phn Hai dài quá. Mt khác, ch nhà xut bn Y li ly làm tiếc, rng chẳng có ai tử tế trong cun sách. Ch nhà xut bn Z bo, nếu ông ta in Lolita, chắc ông ta với tôi s vào tù.

Không có nhà văn nào mt quốc gia t do li cho rng h phi quan tâm đến ranh gii chính xác gia gi cm và gi dc; đó là điu hết sc vô lý; tôi ch có th ngưỡng m ch không th tranh đua về đ chính xác trong cách nhìn ca nhng người to dáng các đng vt hu nhũ tr đp đ chp nh đăng lên tp chí sao cho toàn b đường vin c áo ch va đ thp đ khơi gi mt tiếng cười thm ca tay bưởng trưởng và va đ cao đ không làm ông bưu cc trưởng phi nhăn mt. Tôi cho là, vn tn ti nhng đc gi thy hưng phn vi s hin din các li l ch búa trong các tiu thuyết khng l và sáo rng đến tuyt vng, những thứ được đánh máy bng ngón tay cái ca nhng k tm thường cương cng và được đánh giá là “có nh hưởng ln” và “ni bt” bi bọn phê bình bi bút. Có nhng linh hn lịch thiệp tuyên b Lolita vô nghĩa do nó chẳng dy h được bt c điu gì. Tôi không phi đc gi mà cũng không phi nhà văn th loi văn chương hư cu ra v mô phm, và, bt chp xác nhn ca John Ray, Lolita chng có bài hc nào đi cùng. Vi tôi thì mt tác phm hư cu ch tn ti trong chng mc nó cho tôi cái mà tôi s gi huch tot ra là khoái cm thm m, đó là cm giác được — bằng cách nào đó, ở nơi nào đó — kết nối với nhng trng thái khác ca s tn ti, nơi ngh thut (tính hiếu kỳ, sự dịu dàng, lòng nhân hu, nim hoan lc) là tiêu chun. Không có nhiu cun sách như vy. Tt c nhng cun còn li hoc là lá ci thi thượng hoc là nhng th vn được vài người cho là Văn Chương Ý Tưởng, nhng th mà trong rt nhiu trường hp li chính là lá ci thi thượng cô li thành các khi thch cao khng l được truyn cn thn t đi này qua đi khác cho tới khi có người nào đó xông lên vi cây búa và th làm mt choác ra trò lên Balzac, lên Gorki, lên Mann.

Li cáo buc khác mà vài đc gi áp đt lên Lolita là nó chng M. Đây là cái làm tôi đau hơn nhiu so vi li buộc ti ngu ngc v s đi bi. Nhng cân nhc v đ sâu và viễn cảnh (một thảm cỏ ngoại thành, một thảo nguyên vùng núi) khiến cho tôi dựng được một số bối cảnh Bắc Mỹ. Tôi cần một môi trường tạo được sự phấn khích nhất định. Và chẳng có gì tạo được sự phấn khích nhiều hơn thói thô b phàm tc. Nhưng, liên quan đến thói thô b phàm tc thì không có s khác bit căn bn nào gia phong tc tp quán ca Cu Thế Gii và Tân Thế Gii. Bt c người vô sn nào t Chicago cũng có th thành nhà tư sn (theo nghĩa ca Flaubert), y như một công tước Anh. Tôi la chn motel M thay vì khách sn Thy S hoc nhà tr Anh ch vì tôi c gng tr thành mt nhà văn M và ch đòi hi đúng nhng quyn li mà các nhà văn M khác vn được hưởng. Mt khác, to vt Humbert ca tôi là người nước ngoài và k vô chính ph, và có rt nhiu th, ngoài vn đ nymphet, mà tôi không đng ý vi ông ta. Và mọi đc gi Nga ca tôi đều biết rng các cựu thế gii ca tôi — Nga, Anh, Đc, Pháp — cũng kỳ quái và ch quan ht như tân thế gii ca tôi.

Vì s rng tuyên b ngn ngn mà tôi đưa ra đây có vẻ như s giãi bày nhng ni hn lòng nào đó, nên tôi buộc phi vi vã b sung rng, ngoài nhng thng chã đc bn đánh máy Lolita hoc n bn Olympia Press ca nó theo tinh thn “Sao ông ấy li phi viết nó nh?” hay “Sao tôi nên đc v bọn điên này nh?” thì vn có không ít người, khôn ngoan, nhy cm, vng vàng, hiu sách tôi tt hơn nhiu so vi tôi có th gii thích cơ chế ni ti ca nó tại đây.

Tôi dám nói rằng, mọi nhà văn nghiêm túc đều nhận thức về ấn bản sách này hay ấn bản sách khác của ông ta như một sự hiện diện ấm lòng thường trực. Ánh sáng dẫn đường của nó cháy đều ở nơi nào đó trong tầng hầm và chỉ một đụng chạm khẽ khàng nhất tác động lên bộ ổn nhiệt bí mật của ông ta sẽ lập tức làm ngấm ngầm bùng lên làn hơi m quen thuc. S hin din này, ánh sáng rc r này ca cun sách, mt chn xa xôi bt c lúc nào cũng đến được, là cm giác vô cùng thân thiết, và cun sách càng trùng khp chính xác hơn vi sắc màu và đường viền được mường tượng trước ca nó thì nó càng ta sáng rng hơn và đu hơn. Nhưng thm chí như vy, thì vn có nhng nơi chn nht đnh, nhng con đường ph, nhng thung lũng ưa thích, nhng nơi tác gi gi nh li mt cách thiết tha hơn và thưởng thức mt cách dịu dàng hơn phn còn li trong cun sách ca ông ta. Tôi không đc li Lolita t khi tôi sa cha xong bn in th vào mùa xuân năm 1955, nhưng gi đây tôi thy nó vn là mt hin din d chu như th nó lặng lẽ lơ lửng quanh nhà ta mt ngày mùa hạ mà người ta biết chc là ngi sáng sau sương mù. Vậy nên những khi tôi nghĩ về Lolita, dường như tôi luôn lựa được cho khoái cảm đặc biệt của mình những hình ảnh thí dụ như ngài Taxovich, hoặc tờ danh sách lớp của trường trung hc Ramsdale y, hoc Charlotte đang nói “không thm nước,” hoc Lolita, như trong nhng thước phim quay chm, đang tiến v hướng các tặng phẩm ca Humbert, hoc nhng bc nh trang hoàng tng áp mái được cách điu hóa ca Gaston Godin, hoc ông th ct tóc Kasbeam (người làm tôi tn mt mt tháng làm vic), hoc Lolita đang chơi tennis, hoc bnh vin tại Elphinstone, hoc Dolly Schiller nht nht, mang thai, đáng yêu, bt kh vãn hi, đang hp hi Gray Star (th đô cun sách), hoc nhng tiếng leng keng t th trn dưới thung lũng vng lên con đường đèo (mà trên đó tôi đã bt được con bướm cái đu tiên thuc ging Lycaeides sublivens Nabokov). Đây là h thn kinh ca tiu thuyết. Đây là các đim bí mt, các ta đ trong tim thc mà da trên chúng cun sách này đã được đ nên — dẫu tôi nhn thc được rt rõ ràng rng nhng cnh này cnh khác s b đc lướt qua hoc không đ ý đến, hoc thm chí chng bao gi được đng đến, bi nhng k bt đu đc cun sách dưới n tượng rng nó là cái gì đó ta ta nhưHi Ký ca một Kỹ Nữ” hoc “Les Amours de Milord Grosvit.” Vic cun tiu thuyết ca tôi có hàm cha nhiu ám ch khác nhau đến ham mun sinh lý ca mt đi try là hoàn toàn chính xác. Nhưng rt cuc thì tt c chúng ta không phi tr con, không phi các phm nhân tht hc v thành niên, không phi các nam sinh trường ni trú Anh Quc, nhng k sau mt đêm buông th đng tính li phi chu đựng cnh ngược đi là đc các tác gi c đin trong những phiên bn đã b sàng lc.

Tht tr con nếu nghiên cu mt tác phm hư cu đ thu lượm tin tức v mt quốc gia hoc v mt tng lp xã hi hoc v tác gi. Tuy nhiên, mt trong s rt ít bn thân ca tôi, sau khi đc Lolita, đã t ra lo lng mt cách chân thành rng tôi (tôi!) đã phi sng “gia nhng k chán ngy như vy” — trong khi s bt tin duy nht mà tôi tht s phi tri qua là sng tại xưởng ca mình gia nhng cái chân cái tay b vt b và phn thân dang dở.

Sau khi Olympia Press, ở Paris, xuất bản cuốn sách, một nhà phê bình Mỹ đưa ra giả thuyết rằng Lolita là hồ sơ về chuyện tình của tôi với truyện tình. Việc thay “Anh ngữ” vào chỗ “truyện tình” sẽ làm cho công thức tao nhã này đúng hơn. Nhưng ở chỗ này, tôi thấy giọng mình đã lên tới cao độ quá mức ghê tai. Chẳng ai trong số những người bạn Mỹ của tôi từng đọc các cuốn sách tiếng Nga của tôi và vì vậy mọi đánh giá về sức mạnh trong các cuốn tiếng Anh của tôi sẽ không thể minh bạch. Bi kịch cá nhân của tôi, cái không thể, và quả thật không nên, trở thành mối quan tâm của bất cứ ai, là việc tôi phải từ bỏ tiếng Nga, đặc ngữ tự nhiên, không bị hạn chế, giàu có, và vô cùng dễ sai khiến của tôi để dùng thứ tiếng Anh hạng hai, thiếu vắng mọi món đạo cụ — gương ngăn, phông màn nhung đen, truyền thống và các liên tưởng ngầm định — mà ảo thuật gia bản xứ, vạt áo đuôi tôm tung bay, có thể dùng một cách diệu kỳ để vượt qua được di sản cha ông theo lối của mình.

12 tháng Mười Một năm 1956